Historia Torów, które zmieniły bieg wydarzeń

W tym roku obchodzimy 100 rocznicę powstania linii kolejowej Kalety – Podzamcze przez Herby Nowe i Wieluń. Dla mieszkańców naszej gminy te tory to codzienność, ale wiek temu inwestycja ta była cywilizacyjnym przełomem i kluczem do gospodarczej niezależności kraju.

Po 11 listopada 1918 roku odrodzona Polska obejmowała początkowo tylko Kongresówkę i Galicję Zachodnią. Stacje w Podzamczu i Kaletach leżały poza krajem. Poznańskie z Podzamczem odzyskano w lutym 1919 r. po powstaniu wielkopolskim, a Kalety na Śląsku dopiero w 1922 r. po plebiscycie. Państwo przejęło po zaborcach 16 967 km linii kolejowych, ale brakowało połączenia Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego z Wybrzeżem. Krajowy transport węgla z Katowic na północ był okrężny – biegł przez Częstochowę, Koluszki, Kutno, Toruń, Bydgoszcz i Tczew.

Rozwiązaniem stał się tzw. korytarz kluczborski, czyli niemiecka linia kolejowa biegnąca przez Olesno Śląskie i Kluczbork, łącząca stacje Lubliniec (po stronie niemieckiej Ciasna) oraz Łękę Opatowską (w Niemczech Kostów). Stamtąd przez Kępno i Ostrów Wielkopolski pociągi jechały na Pomorze. Za ten tranzyt Polska płaciła jednak fortunę. W 1923 roku przejechało tamtędy 204 400 wagonów z Polski oraz 25 195 z Wielkopolski, za co polskie koleje zapłaciły Niemcom aż 6 713 109 złotych polskich.

Politycy Eugeniusz Kwiatkowski, Józef Kiedroń i Kazimierz Bartel oraz lokalne samorządy domagali się własnej trasy przez Herby i Wieluń – zaledwie o 15 km dłuższej od niemieckiej. O kolej walczyło też społeczeństwo. 16 września 1923 roku na wystawie w Kępnie wieluńska delegacja (poseł Piotr Chwaliński, starosta Stanisław Kaczyński, burmistrz Oraczewski, dr. Stanisław Domagalski i dyrektor cukrowni Bolesław Pertjatkowicz) wręczyła oficjalny postulat premierowi Wincentemu Witosowi.

Gdy 15 czerwca 1925 roku wybuchła wojna celna z Niemcami, Prezydent RP Stanisław Wojciechowski ogłosił ustawę z 23 czerwca 1925 roku o budowie 122-kilometrowej linii. Artykuł 3 Dziennika Ustaw wskazywał, że koszty pokryje zagraniczna pożyczka w dolarach USA z 3 marca 1925 roku.

To pierwszy z cyklu artykułów poświęconych historii tej wyjątkowej linii kolejowej. Kolejne publikacje będą ukazywać się cyklicznie aż do 19 września 2026 r., kiedy na terenie Gminy Rudniki odbędą się uroczystości upamiętniające historyczne połączenie torów.